Zuidendijk nr 178 – 182 nr 245 – 327 Crabbehof Dordrecht
 
 
 

Natuur op de Zuidendijk

Voor de natuur op het eiland van Dordrecht zijn de dijken altijd van wezenlijk belang geweest. De Zuidendijk vormt hierop geen uitzondering, zoals u hieronder kunt lezen. Op deze pagina zetten we ook ons voormalig bermbeheerproject in de schijnwerpers en beschrijven we onze inventarisaties van planten en dieren. Verder vertellen we u precies welke flora en fauna op de dijk te vinden is.


Belang van de dijken

Het gemeentelijke beleidsplan Stedelijke Ecologische Structuur van Dordrecht (SES) benoemt de dijken o.a. als "groene corridor", om de natuur van het buitengebied naar de binnenstad te begeleiden en visa versa. Ook vormen zij verbindingsstroken tussen de verspreide natuurgebiedjes op het eiland om zo dreigende versnippering te voorkomen.

Het natuurlijke karakter van de Zuidendijk speelt daarnaast een grote rol in de beleving van de bewoners. De wat ruigere en landelijke sfeer geeft je het idee dat je in de stad wat buitenaf woont.

De flora en fauna op en rond de dijken wijkt af van het overige groen in de stadswijken. Hierdoor ervaren ook bewoners van de omringende wijken deze groene stroken als aangename uitwijkmogelijkheid om te wandelen of te fietsen.


Bermbeheer: hooien!

Eind jaren ’90 viel het de bewoners op, dat de begroeiing op de Zuidendijk eentonig werd en dat stikstofminnende planten zoals de brandnetel en het kropaar waren gaan domineren.

Dit werd veroorzaakt door een veranderd groenbeheerbeleid bij de gemeente: er werd i.p.v. gemaaid, gehooid en afgevoerd, nu geklepeld. Klepelen betekent het omslaan van het gewas, dat vervolgens blijft liggen. Alle voedingstoffen blijven als natuurlijke mest op en in de bodem aanwezig. Bepaalde planten gaan daardoor overheersen.

Een "schrale" bodem heeft een natuurlijker evenwicht, met als resultaat dat er meer diversiteit in de beplanting ontstaat.

In 1997 ondernamen bewoners pogingen om de geklepelde begroeiing zelf te hooien. Dat bleek echter een ondoenlijk karwei. De gemeente gaf aan dat er geen geld was om te maaien, hooien en af te voeren.

Dit probleem vroeg om een structurele oplossing!

Meteen al bij de oprichting van de Stichting Zuidendijk in 1998, kwam ook de begroeiing, als onderdeel van de leefbaarheid, ter sprake. Na overleg met de gemeentelijke wijkcoördinator (destijds Cees-Pieter de Boon), werkte de Stichting voortvarend een plan uit voor gezamenlijk beheer (gemeente en participerende bewoners) van de bermbegroeiing. Ig Wouters was als toenmalig bestuurslid de kartrekker vanuit de Stichting en betrok er ook de Stichting Natuur- en Vogelwacht bij (in de personen van Henk Jan Faber en Oege Oevering). Deze Stichting beheerde al een aantal gebieden voor de gemeente en wist te melden dat de gemeente eigenlijk verplicht was om te maaien, hooien en afvoeren (deze verplichting volgde uit de notitie Stedelijke Ecologische Structuur).

Stichting Zuidendijk benadrukte dat verschillende doelen belangrijk zijn:

· Ecologische waarde van de Zuidendijk behouden/herstellen

· Recreatieve waarde van de Zuidendijk bewaren

· Saamhorigheid tussen bewoners vergroten

Door de bereidheid en inzet van alle drie de partijen, Stichting Zuidendijk, gemeente en Stichting Natuur- en Vogelwacht is het uiteindelijk gelukt om het project van de grond te krijgen. Gemeente nam het maaien voor haar rekening, de bewoners van de Zuidendijk het hooien en Stichting Natuur- en Vogelwacht het afvoeren. Er werd een officieel convenant gesloten, met een projectduur van 2 jaar (met 3 jaarlijkse maaibeurten, ongeveer 100 manuren per keer).

De eerste maaibeurt, 9 juni 1999 om 19 uur, kreeg een officieel karakter. De locale pers werd uitgenodigd en Stichting Natuur- en Vogelwacht gaf uitleg over de juiste manier van hooien. Stichting Zuidendijk zorgde voor een persbericht en koffie met koek. Het was een doorslaand succes! Zeer veel bewoners stroopten hun mouwen op om het relatief zware hooien aan te pakken. Het gevoel van “wij zijn de dijk” was nog nooit zo groot geweest!

Helaas kwam er na 2 jaar een voortijdig einde aan dit fijne project. Het hooi dat door de bewoners bij elkaar geharkt werd, moest soms enkele dagen wachten totdat Stichting Natuur- en Vogelwacht het kon ophalen (mede omdat het moest drogen). Dat leidde tot nachtelijke brandstichting in de hooibergen, met mogelijk risico voor de huizen. Het bleek lastig om hier een structurele oplossing voor te vinden.
Uiteindelijk heeft de gemeente eenzijdig het initiatief genomen om toch weer te gaan klepelen en kwam er een abrupt einde aan dit prachtige participatieproject.


Inventariseren van planten en dieren

De Stichting Zuidendijk heeft voor het eerst in 2000 samen met Stichting Natuur- en Vogelwacht een plantentelling gehouden. De leden van de Natuur- en Vogelwacht waren enthousiast over het toenmalige maai- en hooiproject en hadden de indruk dat het eerste doel, nl. een dichtere en meer gevarieerde begroeiing van de berm, al zichtbaar was.

De vegetatie is tot en met 2003 jaarlijks geteld.


Het vastleggen van de natuurelementen op de Zuidendijk en omgeving werd gedaan om uiteenlopende redenen.


Een van de belangrijkste was het hierboven al genoemde belang dat de bewoners hechten aan de beleving van natuur in de directe leefomgeving.
Die beleving dreigde te worden verstoord door plannen van de gemeente om nieuwbouw te plegen op de groene stroken van onze dijk. Bepaling van de natuurwaarden volgens officiële methodes was van groot belang, om ze te kunnen gebruiken in ons verweer tegen de nieuwbouw (zie ook Acties).


De tweede reden is het feit dat het vanuit officiële gegevens beter mogelijk is om de natuurwaarden te behouden, te beschermen en daar waar mogelijk te verbeteren. Hiervoor werd in het verleden overleg gevoerd met de Stichting Natuur- en Vogelwacht en de gemeente.

Een derde reden betreft het - daar waar mogelijk - betrekken van alle bewoners bij de beleving en bewustwording van deze unieke woonomgeving en vooral het plezier dat daaraan beleeft kan worden. Denk bijvoorbeeld aan het tellen van vogels door kinderen, het destijds gezamenlijk hooien van het gemaaide groen en het schoonhouden van de dijk.


Voor geïnteresseerden is hier meer te vinden over de plant- en vogeltellingen die in de loop der jaren gehouden zijn.


Flora

 

akkerdistel

berenklauw

brandnetel

diverse grassoorten

fluitekruid

grote klis

hondsdraf

 

kraailook

maarts viooltje

madelief

melkdistel

paardebloem

paarse dovenetel

pinksterbloem

 

weegbree

witte dovenetel

witte klaver

wolfsmelk

ridderzuring

speenkruid

vergeet-me-niet


Fauna

Binnenkort meer! Kom snel nog eens terug.